Rozwój miecza w średniowieczu

Miecze wikingów IX-Xw. Muzeum w Bergen, Norwegia.

Opracowanie Maciej Kopciuch

Na poniższych planszach przedstawiłem – w znacznym skrócie i uogólnieniu – najbardziej popularne typy mieczy jednoręcznych oraz długich występujące w krajach europejskich między X a XV wiekiem. Oczywiście nie wszystkie odmiany i warianty rękojeści zostały tu ujęte, lecz te najważniejsze, które obrazują przemiany jakie zachodziły w okresie świetności miecza europejskiego. W tabelach ująłem chronologię, długość całego miecza oraz wybrane dla każdego stulecia 3 najbardziej charakterystyczne typy wybrane na podstawie uśrednionych danych egzemplarzy muzealnych z całej Europy.

MIECZE JEDNORĘCZNE

Z najważniejszych przemian – które dobrze widać na planszy – wymienić trzeba stopniowe wydłużanie się głowni kosztem jej szerokości, co jest przemianą znaczącą. Sztych miecza staje się ostrzejszy a zbrocze węższe i krótsze. Jelce stają się nieco dłuższe i bardziej stylizowane. Głowice przechodzą kilka głównych etapów przemian – pomijając poszczególne odmiany i warianty. Głownia – w początkowym okresie zaprojektowana do potężnych cięć – staje się coraz bardziej dostosowana do kłucia. Rzecz jasna wiele z tych mieczy istniało w tych samych okresach – np w XII i XIII wieku. Jednak dla potrzeb schematu takie przedstawienie wydaje się uzasadnione, gdyż ukazuje pojawienie się niejako nowej, zmienionej formy miecza, nie zaś jego kontynuację przez następne 100 czy więcej lat. Zasadnicze tendencje w zmianach widać zatem dobrze na powyższym rysunku. Miecze jednoręczne z uwagi na swoją praktyczność i wygodę nigdy nie zniknęły z arsenału rycerskiego, śmiało rywalizując z mieczami długimi na polu walki. Następstwem tego jest powrót do nieco krótszych mieczy, gdyż miecze dłuższe są już w XV wieku osobnym rodzajem broni.

MIECZE DŁUGIE

Podobne do powyższych przemiany konstrukcyjne i proporcji, możemy zaobserwować przy mieczach długich.

Wydłużenie rękojeści w celu uchwycenia jej drugą ręką pojawia się jako zauważalna cecha już pod koniec XII stulecia. Widać to na niektórych egzemplarzach datowanych na

Zbiór mieczy średniowiecznych z okresu XII-XVw. Muzeum w Glasgow, Szkocja.

koniec XII lub początek XIII wieku. Zapewne wiele lat wcześniej chwytano również za głowice mieczy jednoręcznych, drugą ręką, w celu zwiększenia siły uderzenia. W końcu minimalne wydłużenie chwytu rękojeści, pozwalało na nieco wygodniejszy uchwyt w takich sytuacjach. Cecha ta rozwija się potem sprzyjając dłuższej głowni i poprawiając zasięg broni w walce – z konia i pieszo. Powstaje nowy rodzaj broni – miecz długi, zwany wielkim, przeznaczony do walki za pomocą obu rąk. Miecz długi wymaga siły, koordynacji ruchowej i manewrowania całym ciałem, łącznie z pracą nóg – nieco bardziej niż w przypadku krótkiego miecza – jest przez to bronią o tyle bardziej wymagającą, ile skuteczniejszą – o czym świadczy popularność tej broni i powstanie traktatów szermierczych.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>