Miecz Gotfryda z Bouillon

Opracowanie Maciej Kopciuch

Gotfryd z Bouillon, fresk 1420

Gotfryd z Bouillon fr. Godefroy de Bouillon (ur. około 1058, zm. 18 lipca 1100 pod Hajfą) – był jednym z przywódców I wyprawy krzyżowej, posiadał tytuł Obrońcy Grobu Świętego.

I wyprawa krzyżowa

Gotfryd był jednym z pierwszych baronów, którzy odpowiedzieli na apel z Clermont, wzywający do krucjaty przeciwko muzułmanom. Aby sfinansować wyprawę do Ziemi Świętej sprzedał lub zastawił swoje posiadłości u biskupów Verdun i Liege. Wyruszył 15 sierpnia 1096 na czele armii złożonej z Lotaryńczyków, Flamandów, Saksończyków i Nadreńczyków. Pod koniec grudnia tego roku dotarł z armią do Konstantynopola, gdzie złożył hołd lenny cesarzowi Aleksemu I i przyrzeczenie zwrotu Bizancjum wszystkich zdobytych ziem, które niegdyś należały do Cesarstwa.

Podczas oblężenia Jerozolimy dowodził armią atakującą od północnego wschodu, był jednym z pierwszych krzyżowców, którzy wdarli się do miasta dnia 15 lipca 1099 r. co w efekcie zakończyło oblężenie Jerozolimy. Wtedy też narodziła się jego legenda. 22 lipca został wybrany na króla Jerozolimy (wybrany uprzednio Rajmund z Tuluzy nie zgodził się zostać królem) – odmówił przyjęcia tytułu króla i nazwał się Obrońca Grobu Świętego (łac. Advocatus Sancti Sepulchri). W sierpniu 1099 rozbił siły egipskie pod Askalonem i brał udział w dalszych walkach z muzułmanami.
Zmarł podczas oblężenia Hajfy, pochowano go w kościele Grobu Świętego w Jerozolimie.

Miecz

Gablota m mieczem, Bazylika Grobu Pańskiego

W Jerozolimie, w Bazylice Grobu Świętego, przebudowanej przez krzyżowców w latach 1099-1149, przechowywany jest, wraz z kilkoma innymi rzeczami, miecz, rzekomo przypisywany Gotfrydowi z Bouillon.

Joanna D`Arc, miniatura, 1485

Jest to z pewnością miecz oryginalny, średniowieczny, o konstrukcji bojowej – niestety jednak nie posiadający żadnych w zasadzie cech mieczy używanych przez krzyżowców w XIw. – łącznie z samą głownią. Czasami bowiem do wyjątkowych głowni robiono w późniejszym okresie nową – okolicznościową oprawę, odpowiadającą kanonom danej epoki – np Szczerbiec, który posiada głownię niewątpliwie z wieku X-XI a oprawę rękojeści z późniejszego okresu. Nic nie wskazuje niestety – oprócz przyjętej tradycji – iż miecz przechowywany w Bazylice Grobu Pańskiego ma cokolwiek wspólnego z Gotfrydem. Sama forma miecza od razu mówi nam o jego pochodzeniu z XV lub XVI wieku. W owym czasie opowieści o krucjatach były wciąż żywe, obrastając legendami i opowieściami o bohaterskich czynach pierwszych przywódców – jak choćby Gotfryd czy Bohemund. Z pewnością broń należąca do tych osób byłaby darzona szczególnym uwielbieniem wśród pielgrzymów. Być może tu należy szukać powodów pojawienia się w XV lub XIV wieku tego miecza, przypisywanego legendarnemu Gotfrydowi z Bouillon. Niemal identyczny miecz – zresztą bardzo popularny w XV wieku typ – widzimy na miniaturze przedstawiającej Joannę D`Arc, (Rouen, Francja). Pochodzi dokładnie z roku 1485. W muzeach przechowywanych jest także wiele mieczy datowanych na XV-XVI wiek o bardzo zbliżonej formie głowni i rękojeści. Doskonały przykład poniżej:

Niemcy lub Austria 1525-50

Na innych zdjęciach miecza z Jerozolimy widzimy więcej detali i więcej podobieństw do XVI-wiecznych mieczy.

Możemy mieć zatem pewność że miecz przechowywany w Jerozolimie z całą pewnością pochodzi z końca XV lub z XVI wieku.

Jak zatem wyglądał prawdziwy miecz Gotfryda? Tego niestety nie wiemy. Możemy jednak określić jakiego typu był to miecz, ponieważ wiemy jakich mieczy w XI wieku używali frankowie. W muzeach znajdujemy egzemplarze datowane na XI wiek, mieczy takich używali normanowie na zachodzie Europy. Były to miecze jednoręczne, o długości 90-100cm z szeroką na ok. 50-55mm głownią ze zbroczem, ze spłaszczoną głowicą (tzw kształt orzecha brazylijskiego) – najbardziej powszechną w tym czasie, zaopatrzony w niezbyt długi, prosty jelec. Gotfryd musiał mieć miecz dla jeźdźca więc zapewne o długości nie krótszej niż ok. 100cm. Jako jeden z przywódców – baronów krucjatowych, posiadał zapewne dwa a może więcej mieczy. Czy miecz Gotfryda wyróżniał się czymś szczególnym? Nie ma podstaw by tak sądzić. Zapewne był to oręż dobrej jakości, być może zaopatrzony w typowe inskrypcje na głowni.

Więcej na temat mieczy krzyżowców.

Dodaj komentarz